Vodič za pacijente
Posljednjih godina NK ćelije postale su jedna od najčešće spominjanih tema u reproduktivnoj medicini. Na internetu se često mogu pronaći tvrdnje da upravo one sprječavaju implantaciju embriona ili predstavljaju glavni uzrok neuspješnog IVF-a. Međutim, savremena naučna saznanja pokazuju da je njihova uloga mnogo složenija.
U ovom vodiču objašnjavamo šta su NK ćelije, kakvu ulogu imaju u trudnoći, kada ima smisla njihovo testiranje i šta danas znamo na osnovu dostupnih naučnih dokaza.
Ukratko
Ako nemate vremena da pročitate cijeli članak, zapamtite ovih pet činjenica:
- NK ćelije prirodni su dio imunog sistema.
- NK ćelije u materici razlikuju se od NK ćelija koje cirkulišu u krvi.
- Povećane NK ćelije ne znače automatski da će IVF biti neuspješan.
- Rutinsko testiranje NK ćelija ne preporučuje se svim pacijentkinjama.
- O dodatnim analizama odlučuje reproduktivni specijalista nakon procjene kompletne medicinske slike.
Šta su NK ćelije?
NK (Natural Killer) ćelije predstavljaju vrstu limfocita, odnosno bijelih krvnih zrnaca koja pripadaju urođenom imunom sistemu. Njihova osnovna uloga je da prepoznaju i uklone ćelije zaražene virusima, određene tumorske ćelije i druge abnormalne ćelije.
Međutim, posebna populacija NK ćelija nalazi se i u sluznici materice. Ove uterine NK ćelije razlikuju se od NK ćelija koje cirkulišu u krvi i smatra se da imaju važnu ulogu u razvoju rane trudnoće.
Kakvu ulogu imaju NK ćelije u implantaciji?
Implantacija embriona nije trenutak kada se embrion jednostavno „zalijepi“ za sluznicu materice. To je složen proces u kojem učestvuju embrion, endometrijum, hormoni i imunološki sistem.
Uterine NK ćelije nalaze se upravo u endometrijumu i, prema dosadašnjim istraživanjima, učestvuju u:
- regulaciji lokalnog imunološkog odgovora,
- razvoju posteljice,
- stvaranju novih krvnih sudova,
- komunikaciji između embriona i endometrijuma.
Drugim riječima, njihovo prisustvo nije znak bolesti. One predstavljaju prirodan dio procesa koji omogućava razvoj trudnoće.
NK ćelije u krvi i NK ćelije u materici – zašto nije riječ o istim ćelijama?
Jedna od najčešćih zabluda jeste da nalaz NK ćelija iz krvi pokazuje šta se dešava u materici.
To nije tačno.
Iako nose isti naziv, NK ćelije u krvi i uterine NK ćelije razlikuju se po funkciji i mjestu djelovanja.
Uterine NK ćelije |
|---|
Nalaze se u endometrijumu |
Učestvuju u implantaciji i razvoju posteljice |
Procjenjuju se posebnim metodama kada postoje medicinske indikacije |
Zbog toga povećan broj NK ćelija u krvi ne znači automatski da postoji isti nalaz u materici niti da su upravo one uzrok neuspjele implantacije.
Da li povećane NK ćelije mogu biti razlog neuspjelog IVF-a?
Ovo je pitanje koje pacijentkinje najčešće postavljaju.
Kratak odgovor glasi:
Trenutni naučni dokazi ne potvrđuju da su povećane NK ćelije same po sebi uzrok neuspješne implantacije ili neuspjeha vantjelesne oplodnje.
Pojedina istraživanja pokazala su povezanost između promjena u broju ili aktivnosti NK ćelija i ponavljanih implantacijskih neuspjeha, dok druga istraživanja nisu potvrdila iste rezultate.
Razlog je što implantacija zavisi od mnogo faktora, uključujući:
- kvalitet embriona,
- receptivnost endometrijuma,
- hormonsku ravnotežu,
- genetske faktore,
- anatomiju materice,
- pojedine imunološke procese.
Zato nijedan laboratorijski nalaz ne treba posmatrati izolovano.
Ako je nalaz NK ćelija povišen, to ne znači da trudnoća nije moguća niti da je upravo taj nalaz objasnio prethodne neuspjele pokušaje.
